Dlaczego Arystoteles sprzeciwiał się pobieraniu procentu?

Katarzyna Appelt

Abstract

The concept of interest belongs to the most intricate issues in economics. Even though it has been undertaken by the most prominent philosophers there is by far no consensus on its nature and origin. Aristotle proves that money - a medium of exchange - can not be a source of value which justifies charging the interest. St. Thomas Aquinas adds that the money utility comes down to its spending and, as a consequence, collecting interest is a claim for double payment and as such can not be justified. In modern times, along with an expansion of credit institution, the economists started questioning the arguments raised both by Aristotle and St. Thomas Aquinas. It has been proved that capital is productive and a source of interest on capital is the surplus of value of final goods over the value of commodities which had served to their production. The interest on capital has to be treated as a reward for risk or abstinence undertaken by an entrepreneur. A fundamental change in an approach to the concept of interest took place along with the 19th-century revolution of value. Both Jevons and von Böhm-Bawerk noticed that a source of interest on capital needs to be associated with a difference in value of future and present goods. The interest as such is not a monetary phenomenon. A theory of interest developed by the subjective school of economics seems to be the first one which does not question the Aristotle's assumptions and it can be interpreted as an evolution of the Aristotle's concept.
Author Katarzyna Appelt (WGM / KFM)
Katarzyna Appelt,,
- Department of International Finance
Other language title versionsWhy Was Aristotle Against Interest?
Journal seriesAnnales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio H Oeconomia, ISSN 0459-9586, e-ISSN 2449-8513, (B 11 pkt)
Issue year2015
Vol49
No4
Pages21-33
Publication size in sheets0.6
Keywords in Polishprocent, procent od pożyczki pieniężnej, zysk z kapitału, Arystoteles, św. Tomasz z Akwinu, obiektywna teoria wartości, subiektywna teoria wartości, preferencja czasowa
Keywords in EnglishLoans, Profit, Value theory
Abstract in PolishZagadnienie procentu należy do najczęściej podejmowanych w teorii ekonomii. Główna oś dyskusji koncentrowała się wokół dylematu, czy wierzyciel posiada prawo do pobierania procentu od pożyczki pieniężnej. Arystoteles dowodził, iż pieniądz ze swej natury nie jest płodny. Jako środek wymiany ułatwia wymianę dóbr i przyczynia się do zaspokojenia potrzeb. Nie jest źródłem wartości, która uzasadniałaby pobieranie procentu. Św. Tomasz z Akwinu rozwinął myśl Arystotelesa, przedkładając dodatkowy argument, iż pieniądz należy do rzeczy, których użytek polega na ich zużyciu. Pobieranie procentu za użytkowanie pożyczki pieniężnej stanowi żądanie podwójnej zapłaty. W czasach nowożytnych, w związku z rozwojem stosunków kredytowych, zaczęły pojawiać się traktaty rewidujące argumenty tak Arystotelesa, jak i św. Tomasza. Dowodzono, iż kapitał ze swej istoty jest produkcyjny. Źródłem zysku z kapitału jest nadwyżka wartości dóbr wyprodukowanych za pomocą kapitału ponad wartość dóbr zużytych do ich produkcji. Z uwagi na powyższe zysk z kapitału można traktować jako wynagrodzenie za ryzyko podejmowane przez właściciela kapitału, jako cenę za użytkowanie kapitału, względnie jako wynagrodzenie za wstrzemięźliwość kapitalisty. Teorie te jednak nie wyjaśniały źródła wzrostu wartości dóbr. Zasadnicza zmiana w podejściu do procentu nastąpiła z rewolucją w teorii wartości. Jevons i von Böhm-Bawerk dowiedli, iż źródła procentu należy szukać w różnicy w wartościowaniu dóbr teraźniejszych względem dóbr przyszłych. Procent wyraża agio dóbr teraźniejszych względem dóbr przyszłych. Nie jest więc zjawiskiem pieniężnym ani pieniądzem uzyskanym z pieniądza. Nie jest również ceną za użytkowanie pożyczki pieniężnej. Teoria procentu pierwotnego szkoły subiektywnej (de facto jako pierwsza teoria procentu) nie kwestionuje założeń Arystotelesa. Stanowi raczej ich rozwinięcie.
DOIDOI:10.17951/h.2015.49.4.21
URL https://journals.umcs.pl/h/article/download/1151/1668
Languagepl polski
Score (nominal)11
ScoreMinisterial score = 11.0, 31-03-2019, ArticleFromJournal
Ministerial score (2013-2016) = 11.0, 31-03-2019, ArticleFromJournal
Citation count*
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back
Confirmation
Are you sure?